Dende novembro de 1934, era segundo xefe da Base Naval de Ferrol e xefe do seu Arsenal. Foi subsecretario do Ministerio de Mariña e posteriormente ministro do mesmo departamento no gabinete presidido por Manuel Portela Valladares. Baixo o seu ministerio produciuse o último Plan Naval antes do estalido da Guerra Civil , no que se prevía a construción de dous destrutores, dous cañoneiros e outros barcos menores.
Aínda que ao producirse a sublevación na Base do Ferrol, o 20 de xullo, o contralmirante Azarola adoptou unha actitude vacilante, finalmente inclinouse por non tomar parte na sublevación, polo que ao triunfar esta en Ferrol, foi detido, sometido a xuízo sumarísimo e condenado a morte por:
...un delito de abandono de destino do Xefe do Arsenal ante rebeldes e sediciosos, inhibíndose nas súas funcións, retirándose ás súas habitacións particulares e opoñéndose a que se declarase o estado de guerra nesta praza.
O contraalmirante Azarola declarou no xuízo que, aínda que simpatizaba cos propósitos da sublevación, non podía quebrantar os seus principios militares.
Foi fusilado ás seis da mañá do 4 de agosto, no cuartel de Dolores. Os seus restos atópanse enterrados no cemiterio de Vilagarcía de Arousa.
A súa sobriña Amelia Azarola Echevarría estaba casada co aviador falanxista Julio Ruiz de Alda, que sería asasinado no Cárcere Modelo de Madrid o 23 de agosto de 1936.
Honorio Cornejo.
Naceu según atestigua a súa partida de nacemento en Zalamea. Era fillo dos facendados José Natalio Cornejo e Miguela Carvajal, e neto de importantes propietarios da localidade. Con 17 años, en 1878, estando a bordo da fragata Asturias, fondeada en El Ferrol, ingresou na Escuela Naval Flotante, onde desarrollaría os seus primeiros estudios na Armada. Pronto comezou a subir no escalafón de oficiales: Guarda Marina de segunda en 1880, de Primera en 1883 e Alférez de Navío en 1884. En marzo de 1885 es destinado al apostadero de Manila, en Islas Filipinas. Pero a enfermidade faría que uns anos máis tarde volvese a España.
De novo en casa, foi destinado ao acoirazado Pelayo e posteriormente asistiu a Escuela de Torpedos a aprender sobre este nuovo arma naval.Tras exercer importantes cargos no Arsenal do Ferrol, en pleno conflicto do Rif se lle envía alí, a exercer de gardacostas no Estrecho al mando del cañonero Infanta Isabel. Sus méritos le harán ascender a Capitán de Navío e comenza a ocupar cargos de importancia.
Salvador Moreno Fernández
Incorporouse a sublevacion militar na súa cidade natal ,El Ferrol,toma o mando do cruceiro leal al al almirante Cervera,conseguindo un gran protagonismo durante a guerra.Aeficacia militar dos seus cañoneos non será nunca moi grande ,pero a impresión que causaban na cidadanía e na moral dos sitiados era enorme.Foi un dos trinta e cinco altos cargos do franquismo imputado pola Audiencia Nacional no sumario instruído por Baltasar Garzón, polos delitos de detención ilegal e crímenes contra a humanidade cometidos durante a Guerra civil española e nos primeiros anos do réximen. Non foi procesado ao comprobarse o seu fallecimento.
Dolores Ibárruri , ou como ben a coñecemos hoxe "A Pasionaria",deixou clara constancia na historia de España sobre todo durante a Segunda República e a Guerra Civil Española.
Para quen no sepa nada dela ,foi dirixente do Partido Comunista de España(PCE).A súa loita política uniuse a súa loita polos dereitos das mulleres, demostrando que as mulleres fosen da condición que fosen ,eran libres para elixir o seu destino.
Dolores naceu na población vizcaína de Gallarta(País Vasco) en 1895,no seno dunha familia tradicional e mineira.O seu pai mineiro era de ideoloxía carlista.En 1910 ten que abandoar os estudos a pesar de que ía entrar na escola de Maestras para estudar o oficio.En lugar diso traballa de sirvienta.En 1916 casouse cun mineiro socialista,ela que é moi aficionada a lectura e o feito de estar casada sun socialista fan que cada vez máis se decante polo marxismo.Dolores asumíu a doctrina marxista como modo de loita para a liberación da clase obreira.
A victoria da Revolución Bolchevique en Rusia a deixou impresionada.Comezou a escribir en numerosos periódicos baixo o pseudónimo de "A Pasionaria"(El minero vizcaíno,El Mundo Obrero...). Desde o comenzo ocupou grandes cargos dentro do Partido Comonunista Español,feito polo que foi detida en numerosas ocasións. En 1933 presisiu a Unión de Mulleres Antifascistas. Divorciuse e comezou unha relación cun home 17 anos menor ca ela. Debido a isto o socialismo e o comunismo lle puxeron como condición para continuar militando que rompese a relación. Tivo seis fillos e tivo que facer fronte a morte de varios deles ,xa fose por emfermidade ou por loita na guerra.
Foi encarcelada en numerosas ocasións debido a súa activa militancia en manifestacións comunistas. En 1936 foi elexida diputada por Asturias e vicepresidenta polas cortes republicanas en 1937. Foi un mito debido as súas arengas pola causa Republicana ,dela son os lemas !No pasarán! acuñado durante a Defensa de Madrid na Guerra Civil.
Tras a Guerra Civil Española exiliouse a URSS ,onde exerceu como máxima autoridade entre os membros exiliados do PCE a URSS.En 1960 dimitiu para pasar a exercer o cargo de Presidenta do PCE.
Trala morte de Franco e o fin da ditadura militar en España, durante a Transición volveu a España o 13 de maio de 1977. Morreu en Madrid en 1989 ,foi enterrada no cementerio da Almudena.Da súa vida deixou constancia nas súas memorias que publicou en 1962 "El único camino".
Durante a Guerra Civil Española que tivo lugar entre 1936 e 1939 ,tivo lugar en Vigo a Batalla coñecida polo mesmo nome "Batalla de Vigo". Foi un enfrentamento que tivo lugar entre o exécito sublevado e as milicias obreiras viguesa. En teoría desenvolveuse entre o 18 e o 28 de xullo de 1936(comezos da guerra),pero os feitos máis relevantes déronse os días 20 e 21.Esta batalla rematou cun saldo de 50 baixas entre ambos bandos e centos de feridos e prisioneiros de guerra. Resultaron vencedores os sublevados fronte á resistencia republicana.A rexión de Vigo foi de Galicia a última en caer en mans dos fascistas.A última batalla tivo lugar en Tui (A Volta da Moura).
O bando republicano estaba comandado politicamente por Emilio Martínes Garrido ,pero este non aportou nada o conflicto ,mantívose inerte e pasivo. Guillermo Barros era representante da FIJL e a FAI; Dalmacio Bragado coordinaba a CNT; e Fernando Román foi un destacado membro da CNT, que básicamente coordinaba as barricadas.O bando republicano estaba formado por afiliados aos sindicatos obreiros.A CNT era a organización con máis peso,mentres que a UXT era a máis tradicional en Vigo. Había outros sindicatos independentes de menor importancia;o Sindicato Único de Metalurgia participou activamente na batalla, debido a súa ampla experiencia en folgas e conflitos armados. En total, sumaban uns 1000 combatientes
O bando sublevado estaba dirixido por Felipe Sánchez, comandante de la Plaza de Vigo,pero foi realmente Antonio Carreró quen liderou o ataque e planeou o asalto a resistencia obreira.Obando sublevado contaba con 350 soldados apostados en Vigo.
Desenvolvemento da Batalla:
18 - 19 de xullo: Os preparativos
O 18 de xullo de 1936 as tropas militares acuarteladas en Melilla se sublevan.O falanxista Manuel Hedilla trasládase a Vigo para preparar o alzamento en toda Galicia.A CNT ,FAI, UXT,XUVENTUDES MILITARES reciben mensaxes confusos sobre o levantamento en Melilla.Diferentes medios fanse eco desta noticia.
O 20 os sublevados pretenden actuar en Galicia.O alcalde de Vigo ante esta situación convoca un comité de cirise.A guarda de asalto ofreceuse para protexer a cidade,a CNT pediu armas para formar unha guerrilla.O alcalde confiado en que os militares se manterían fieles ,rechazou ambas ofertas. Os sindicatos ante isto coordínanse e forman unha milicia común,cuxo único armamento e unha ametralladora parabellum,varias pistolas pequenas e 200 bombas caseras.
20 - 22 de julio: o combate: O 20 de xullo o capitán Antonio Carreró sae do cuartel cuns 50 soldados e declara o Estado de Guerra.Os militares desfilan por varias rúas ata checgar a Porta do Sol as 13:00.Neste instante,un home de apelido Lence intenta arrebatarlle o bando ao axudante de Carreró e os militares o executan.Os milicianos se abalanzan sobre os sublevados para quitarlles as armas.Carreró manda abrir fogo,un afiliado da CNT responde coa ametralladora parabellum.Os militares retíranse. este feito acaba con 15 mortos e moitos feridos.Carreró toma a Casa do Pobo, mentres os milicianos asaltan a armería La Cosmopolita e o Cuartel da Guarda Civil de Teis. Consiguen 16 fusiles e 12 pistolas, aunque pouca munición. Radio Vigo proclama diversos mensaxes republicanos hata que Carreró toma o edificio. Ademáis, os sublevados instalan postos de ametralladoras nalgunas rúas importantes.Os milicianos levantan barricadas en O Calvario, O Seixo e Os Choróns. O día remata cando os militares asaltan o axuntamento sobre as 19:00 - 21:00 horas e deteñen ao alcalde e ao seu grupo de concexales.
No Seixo, acabanse as bombas caseras, e os milicianos supervivintes fuxen hacia o monte. En Lavadores tamén hai forte resistencia, pero ao mediodía os sublevados toman o axuntamiento.Os milicianos se retiran al Cuartel de la Guardia Civil de Pardavila. Os militares de dicho cuartel, hata entonces neutrais, unense aos sublevados. Sen posibilidade de combatir en dos frentes, os republicanos retíranse ao monte.
O 22 de xullo, os falanxistas toman casi toda a cidade. Desde unha avioneta, un militante da CNT sobrevoa a cidade arroxando octavillas nas que pide a rendición do bando sublevado.
23 - 28 de xullo: últimos actos de resistencia. O 23 de xullo o monte de A Mdroa é bombardeado ,morre unha persoa.Os sublevados acaban coa resistencia en Tui e destruen a avioneta utilizada polos milicianos a noite anterior.O 24 a Guarda Civil deténa Botana ,uns dos poucos dirixentes republicanos que aún seguía en libertade.O 26 os milicianos asaltan unha patrulla da garda civil ,resulta ferido un cabo.O día 28 de xullo, o bando republicano fai estourar unha bomba na estación de Figueirido, na línea de tren Vigo - Pontevedra. Foi o último ataque de resistencia da Batalla de Vigo.As acción posteriores foron obra dos maquis.
Este conflicto saliulle caro a cidade de Vigo quen tardou en recuperarse.Os membros do moité do Frente Popular foron xulgados por traición,o 27 de agosto morren fusilados.(Garrido ,Botana,Bilbatúa e Seoane).Ao arredor de 2500 persoas foron fusiladas en Vigo durante a Guerra Civil.
Quizais agora se escoitamos falar de Darío Autrán simplemente nos soe o seu nome ,pero do que non me cabe duda é de que como moitos outros xóvenes artistas éstase abrindo paso na nosa cultura galega e tamén polo mundo en adiante.Pode ser que agora non conte coa axuda que precisa para chegar a darse a coñecer internacionalmente pero ten o máis preciso e fundamental,talento e ganas.Quizais dentro duns anos atopémonos diante dunha gran estrela.
Mentres tanto tiven a sorte de poder facerlle unha entrevista.Aquí vola amoso.
1.¿Qué representa para ti Galicia? Para mí Galicia es un personaje más en mis películas. En "Orxo" mi primera película escrita y protagonizada el paisaje que proponía era una Galicia oscura, inquietante y llena de recovecos misteriosos que formaban parte indeleble de la trama. En "Tilda&Jean" la primera que hago como director Galicia sigue teniendo ese aura neblinosa, tan en boga en Ferrín o Suso de Toro, sin embargo, su función forma parte más para ampliar la sensación onírica y de locura de los personajes. Los elementos habituales del paisaje gallego se ven una y otra vez en mi cine, y creo que lo seguirán haciendo en esta primera etapa en la que mis historias giran alrededor de personajes derrotados, anti-heroes y seres, muchas veces, del todo despreciables, pero que tienen por un lado un espíritu que siempre lucha contra ese fracaso, que tienen ilusión contra el decaimeinto y sobretodo esperanza. Mucha esperanza de terminar con el dolor. Un poco como esa lluvia gallega, que muchas veces odiamos, pero que, sin duda, a la vez amamos.
2.Como actor y productor ¿Qué te gustaría transmitir de Galicia y de su cultura ?
Me crié en una aldea pequeñita, y muchos momentos de mi vida, tal vez, de los mejores, los pasé caminando por los bosques, me llevaba un libro, o me iba con mi gato a recoger moras, o a inventarme historias. Para mí Galicia es un poco eso, un paseo tranquilo en el que la lluvia te acaricia la punta de la nariz, el musgo brilla y todo se convierte en un acto contemplativo, y de reflexión. Y, sin duda, si tienes delante la piedra, la hierba, los árboles que tenemos aquí ese acto se convierte en algo más. En algo que te recuerda a esos grandes momentos. Galicia transmite todo eso. Y más.
3.¿Te sientes cómodo rodando en Galicia?
Acabo de rodar mi primera película, la experiencia ha sido dura, he tenido pocos apoyos, mucha inexperiencia y un montón de errores, que fuera en Galicia creo que no cambia mucho en este sentido, pero la recompensa es que he conocido a gente muy profesional y me ha servido para crear una familia a la que podría embarcar en un nuevo proyecto y salir, de nuevo, más o menos, airoso. Creo que tener una película ya es un sueño cumplido, y Galicia me ha dado lo que estuvimos hablando antes; paisaje, contemplación y ser uno más de mis personajes.
4.¿Qué aportan tus películas o que pretendes aportar de la cultura gallega?
Intento aportar algo nuevo. Original. Dar a conocer una nueva mirada a Galicia. Mi cine creo que es diferente y que puede aportar algo a la cinematografía gallega y española. El tiempo lo dirá.
5.¿Rodarías en gallego ?
“Orxo” la escribí en gallego, y se rodó en gallego, aunque aún esté en producción, y tengo otro proyecto que se llama “Pranto” también escrito en gallego y que espero dirigir algún día.
6.¿Tienes pensado rodar en gallego ?
Todas mis obras de teatro las escribí en gallego, “Tilda&Jean” es mi primer proyecto que está en castellano, y claro que rodaré algo más en gallego, o eso espero, aunque ahora en lo que estoy trabajando es en castellano.
Aquí podemos ver un trailer da súa película Tilda & Jean:
Tamén unha entrevista realizada en Correo Televisión de Santiago de Compostela
Só quédame desearlle moita sorte a Darío e agradecerlle a súa colaboración.
En Galicia conciven dúas linguas :galego e castelán. Cando isto ocorre podese dar :
-Lingua minoritaria:Menor número de falantes.
-Lingua maioritaria:Maior número de falantes.
-Lingua minorizada ou dominada:Sometimento dunha lingua que é excluída dos usos institucionais pola dominante.Isto ocorre normalmente por feitos históricos.
A política linguística pode regular estas situacións.A política linguística de normalización da lingua busca que unha lingua minorizada se empregue nas funcións institucionais das que está excluída por anteriores políticas linguísticas minorizadoras.Preténdese evitar a desaparición dun idioma e recuperar os seus usos sociais e situalo á altura da lingua forte.
A situación do galego polo tanto como lingua minorizada e ameazada.No marco legal a asimetría legal entre galego e castelán é palpable aínda que nalgúns usos institucionais o galego predomine como lingua oficial.O galego non se usa habitualmente na prensa diaria pero si na produción literaria.Nas emisións de radio e televisión so aparece nos medios de comunicación autonómicos,a publicidade non toda está en galego ,os músicos máis promocionados e coñecidos son aqueles que cantan e componen en castelán.
Na constitución recóllese a obriga,o deber de coñecer castelán e só a posibilidade,o dereito, de falar en galego.O galegofalante é considerado un castelanofalante.O status do galego como lingua minorizada parecelle normal á sociedade, que non considera a lingua vehículo de comunicación,marca de identidade e patrimonio cultural da humanidade,polo que algúns pensan incluso que as propostas da normalizacion do galego violan os seus dereitos.A pesares disto,3 millóns de persoas falan ou saben falar en galegoe ademais está entre as linguas máis faladas do mundo.
A minorización do galego procede das circunstancias da historia de Galicia.Instalouse o centro políco en Castela e Galicia quedou sometida,o castelán convertiuse en lingua do estado e dos poderes sociais.O altos funcionarios do estado e da igrexa que actuaban en galicia pasaron a falar este idioma.Os pasos máis importantes que se tomaron durante o século XIX e XX foron os seguintes:
-A instauracion da cooficialidade do galego.
-O galego no ensino.
-Creación da variedade estándar.
-Campañas institucionais e promoción da vida cultural en galego.
É dificil apreciar o avance do galego tras a ditadura ,xa que hai menos falantes.Pero pódese apreciar que cada vez hai máis galegofalantes que transmiten a lingua aos seus fillos.O galego é polo tanto unha lingua en vías de normalización.
Quizais ao escoitar falar de Francisco Leiro ,nin sequera nos soe o seu nome,pero seguramente en calquera das cidades máis importantes do mundo nas que estivesemos ou simplemente comezando por Vigo ,seguro que hemos visto algunha das súas fermosas esculturas. Francisco Leira,naceu en Cambados (Pontevedra), en 1957. Aprendeu a talla da pedra en la Escuela de Artes y Oficios de Santiago de Compostela e continuou a súa formación en dibuxo e modelado na Escuela de Bellas Artes de Madrid.
A dilatada obra de Francisco Leiro está considerada desde os anos oienta unha das máis representativas da escultura española.
Nos anos setenta as súas obras encádranse na etapa surrealista,coincidindo coa súa pertenencia xunto a outros artistas galegos ao Grupo Foga, entre eles Menchu Lamas,Antón Lamazares e Antón Patiño...Deuse a coñecer coas súas publicacións en "Atlántica".
Quen o inicio na escultura foi o seu pai ,quen era cantero.O seu pai instruiulle no talle da madeira,ferro e granito do país.Tivo a oprtunidade de expoñer por primeira vez no seu pobo ,Cambados.A súa obra é acollida por todos de xeito sorprerdente,irritante,interesante e apasionante.Recorre España e en Madrid contan con él desde 1986.
A súa obra comeza a recorrer Europa e América ,incluso chega ata Australia.En Chicago,Ohio e Nova York sorprende e entusiasma.Convértese nun gran fenómeno internacional en canto a escultura.En Galicia ,sobre todo en Vigo temos varias obras públicas ,como no Axuntamento de Vigo.Museos de arte moderno de todo o mundo dispútanse as súas obras.O propio Francisco califica a algunhas das súas obras como "cousas" debido a que son indefinibles.Os seus materias preferidos son a madeira de roble e castaño galegos.
En España ,as súas esculturas máis coñecidas son a de "El sireno ",atópase en medio da Porta do Sol ,é un sireno sobre unha onda de mar.Co tempo está escultura é un símbolo da cidade.En Vigo tamén temos moitas das súas esculturas coma a de "Bañistas no Areal "ou os "Nadadores".
Pero verdadeiramente o máis importante é que gozamos de esculturas galegas polo resto do mundo grazas a labor de Francisco Leiro ,quen a deixado constancia do arte galego polo mundo e cando alguén esté e Nova York por exemplo ,poderá gozar e coñecer o noso arte galego.
